Zofia Stryjeńska na śląskiej porcelanie w okresie międzywojennym

Zofia Stryjeńska jest jedną z najlepszych polskich malarek, graficzek i ilustratorek dwudziestolecia międzywojennego. Swoje prace tworzyła w stylu Art Deco. Była nazywana „księżniczką sztuki polskiej”. Była zwolenniczką idei odrodzenia słowiańskiego życia duchowego. Wykonała dekoracje do polskiego pawilonu na Wystawę Światową w Paryżu w 1925 roku.

Do jej najbardziej znanych prac należy: cykl Bożków Słowiańskich, Pory roku, Kolendy, Pascha, Cztery sakramenty i „Tańce polskie”, które pokazały się na wyrobach produkowanych przez Fabrykę Porcelany Giesche Katowice Bogucice. Ręcznie malowane patery i zdobione kalkomanią kubki i filiżanki także cieszyły się dużym powodzeniem wśród klientów. W latach 30. XX wieku tylko Fabryka Porcelany w Ćmielowie i Fabryka Porcelany Giesche w Katowicach Bogucicach produkowały wyroby z pracami Zofii Stryjeńskiej. Po drugiej wojnie światowej prace Zofii Stryjeńskiej były drukowane na wyrobach przez wszystkie polskie fabryki porcelany, w tym Fabrykę Porcelitu w Tułowicach.      

Patera. Zofia Stryjeńska „Krakowiak”, ręcznie malowana Fabryka Porcelany Giesche Katowice Bogucice

Wystawa Porcelany Elektrotechnicznej w Muzeum Porcelany w Tułowicach

Zastanawiasz się gdzie się udać na weekend? Zapraszamy na nowo otwartą wystawę porcelany elektrotechnicznej. To kolejna ciekawa atrakcja na opolszczyźnie. Jedyna w Polsce!

Porcelana jest wyjątkowym tworzywem. Łączy dwie niesamowite cechy. Jest odporna na wysokie temperatury i warunki atmosferyczne. Jest też znakomitą izolacją elektryczną. Dlatego znalazła zastosowanie w elektrotechnice jako element konstrukcyjny i izolacyjny.
Kolekcja porcelanowych izolatorów, bezpieczników i opraw elektrycznych ze śląskich manufaktur należy do Pani Ireny i Pana Romana Gatys. Kolekcjonerzy porcelany udostępnili nam swoje wyjątkowe zbiory m.in. Fabryki Giesche, Brzezinka w Mysłowicach czy Shopienau Zofiówka. Wystawie towarzyszą niesamowite efekty świetlne oraz pokaz filmu „Metropolis” nakręconego w 1927 roku.
Zobacz, jak przy użyciu prądu, porcelanowych bezpieczników i izolatorów, zakochany bez Pamięci Freder ożywia robota Marie!
Muzeum Porcelany Śląskiej to idealne miejsce na romantyczną wycieczkę!

Spędź ciekawy weekend w opolskim! Odwiedź zabytkową Fabrykę Porcelany w Tułowicach!
Do zobaczenia w muzeum!

1927 Boris Bilinski (1900-1948), Plakat für den Film Metropolis, Staatliche Museen zu Berlin

Stemple reklamowe dla śląskich fabryk porcelany

W latach 30. XX wieku wiele śląskich fabryk porcelany i miejscowości, w których mieściły się fabryki wprowadziły do obiegu pocztowego stemple reklamowe, reklamujące fabryki porcelany: z Jaworzyny Śląskiej / Koenigszelt, Zofiówki / Sophienau, Szczawienka / Niedersalzbrunn, Parowej / Tiefenfurt. 

Były dwa rodzaje stempli: fabryczne i dla miejscowości. Stemple były zamawiane dla placówek pocztowych, które stemplowały całą korespondencję danej miejscowości albo korespondencję wychodzącą z fabryki porcelany. Przykład sloganu reklamowego umieszczonego na stemplu pocztowym: „Porcelana z Parowej jest znana na całym świecie”. Stemple te pełniły funkcję reklamującą porcelanę i cieszyły filatelistów. Były jednak fabryki porcelany jak Krister z Wałbrzycha / Waldenburg, Tielsch ze Starego Zdroju / Altwasser, Carstens z Żar / Sorau, które stawiały na karty pocztowe i widokówki, które zamiast stempli pocztowych reklamowały ich wyroby. Parę śląskich fabryk porcelany jak Tuppack i Steinmann Parowa / Tiefenfurt czy Ohme i Prause Szczawienko / Nierdesalzbrunn wykorzystywały wszystkie możliwe pocztowe produkty, by reklamować swoje wyroby porcelanowe. 

Stempel mechaniczny dla Fabryki Porcelany Koenigszelt Jaworzyna Śląska

Notgeldy papierowe, czyli pieniądze zastępcze z Fabryki Porcelany Hermann Ohme Szczawienko 1923

Na początku lat 20. XX wieku nastąpiła ogromna inflacja, setki tysięcy osób straciły całe swoje majątki. By przeciwdziałać inflacji i utracie wartości pieniądza państwowego, wiele zakładów pracy emitowało swoje pieniądze zastępcze, które również były poddawane dewaluacji. Banknoty o wielkich nominałach – milion i miliard, były emitowane w formie papierowej. Jedną z fabryk porcelany, która emitowała swoje banknoty była Fabryka Porcelany Hermann Ohme ze Szczawienka (niem. Hermann Ohme Porzellanfabrik Niedersalzbrunn).

Fabryka wyemitowała w roku 1923 cztery banknoty o nominale: 1 miliona marek z sierpnia 1923 roku, 10 miliardów marek z listopada 1923 roku, 50 miliardów marek z listopada 1923 roku i 1 milion marek z października 1923 roku zdewaluowanego na 50 miliardów marek.

Jak widzimy 1 milion marek w sierpniu 1923 roku miał wartość 50 miliardów marek w październiku 1923 roku. Właściciel płacił emitowanymi banknotami swoim pracownikom, które traciły szybko na wartości. 

Notgeldy papierowe Fabryki Porcelany Hermann Ohme Szczawienko / Niedersalzbrunn

Książeczki pracy pracowników przemysłu ceramicznego

Władze pruskie po 1889 roku wprowadziły ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Każdy pracownik otrzymywał książeczkę pracy (niem. Arbeitsbuch), w której wpisywano okres zatrudnienia pracownika. Dzięki książeczkom pracy możemy odnaleźć osoby, które pracowały w przemyśle porcelanowym na Śląsku i prześledzić ich kariery. Kadry wpisywały dzień zatrudnienia, dzień zwolnienia, stanowisko na jakim pracownik został zatrudniony i stanowisko pracy na jakim pracował w dniu zwolnienia. Na odejście otrzymywał także osobny dokument zwolnienia z fabryki porcelany. Wszystkie dane potwierdzano podpisem i stemplem fabrycznym. Zdarzało się, że jeden pracownik mógł pracować w fabryce Carla Tielscha w Starym Zdroju, by przenieść się do fabryki Carla Kristera w Wałbrzychu, a następnie rozpocząć pracę w fabryce kalkomanii Emila Wunderlicha w Starym Zdroju. Jedni pracownicy pracowali w fabrykach porcelany latami, a inni pracowali przez parę dni. Książeczki pracy był używane do 1945 roku.

Wpis do książeczki pracy Manufaktura Porcelany Carl Tielsch Stary Zdrój / Altwasser  1916 do 1917

Notgeldy metalowe czyli pieniądze zastępcze ze Śląskiej Fabryki Porcelany w Parowej, 1914 – 1920

W czasach I wojny światowej i kilka lat po niej, z powodu braku pokrycia gotówki w towarach, wiele miast, majątków ziemskich, fabryk, manufaktur i zakładów pracy, emitowało własne pieniądze zwane Notgeldami / pieniądzem zastępczym. Były emitowane jako monety metalowe, cynkowe, mosiężne, stalowe lub porcelanowe, albo w formie papierowej. Jedną z fabryk, która emitowała monety którymi płaciła swoim pracownikom była Śląska Fabryka Porcelany Paula Donatha z Parowej (niem. Schlesische Porzellanfabrik Paul Donath Tiefenfurt). Monety były w nominałach 5, 10, 20 i 50 fenigów. Produkowane były z blachy cynkowej. Inną fabryką porcelany emitującą monety zastępcze to Carl Tielsch Fabryka Porcelany Stary Zdrój Wałbrzych (niem. Carl Tielsch Porzellanfabrik Altwasser Waldenburg). Dla miasta Wałbrzych Fabryka Porcelany Krister z Wałbrzycha (niem. Krister Porzellan Manufaktur Waldenburg) wyprodukowała Notgeldy porcelanowe barwione na zielono biskwitowe o nominale 20, 50 fenigów (dwie odmiany) i 1 Marka (dwie odmiany).

Notgeldy metalowe ze Śląskiej Fabryki Porcelany Paul Donath w Parowej / Tiefenfurt

Najstarsza karta pocztowa z kowarskiej fabryki porcelany Braci Pohl

26 lutego 1884 roku właściciele fabryki porcelany Bracia Pohl wysłali kartę pocztową w Kowarach do Oswalda Biermanna. Jest to najstarsza znana karta pocztowa, która informuje nas, że Fabryka Porcelany w Kowarach produkowała porcelanowe gwoździe, lalki i zabawki. Bracia Pohl byli właścicielami czterech fabryk porcelany na Śląsku: Fabryka Porcelany Kowary / Porzellanfabrik Schmiedeberg, Fabryka Porcelany Mysłakowice / Porzellanfabrik Erdmannsdorf, Fabryka Porcelany Leszczyniec / Porzellanfabrik Haselbach oraz Fabryka Porcelany w Jeleniej Górze / Porzellanfabrik Hirschberg, która została zamknięta w 1923 roku. Fabryki w Kowarach, Mysłakowicach i Leszczyńcu zostały zakupione przez koncern Rauscha w 1927 roku produkujący porcelanę techniczną. Po II Wojnie Światowej fabryki porcelany zostały przejęte i znacjonalizowane przez władze polskie. Od 1945 roku fabryki produkowały wyłącznie porcelanę elektrotechniczną i techniczną.

Karta pocztowa Bracia Pohl Fabryka Porcelany Kowary / Schmiedeberg 1884 rok

Myszka Miki – oferta dla szkół

Zbliżają się wakacje, a w szkole jest coraz mniej zajęć. Mamy ciekawą propozycję, aby wypełnić w kreatywny sposób czas dzieciom i uczniom. Każdy znajdzie tu coś dla siebie. Jesteś ciekaw jak wygląda pradziadek Myszki Miki? A może chcesz stworzyć swoją własną figurkę na warsztacie Plastyka u Ceramika?
Muzeum Porcelany Śląskiej w Tułowicach zaprasza na unikatową wystawę „Myszka Miki na porcelanie z 1931r.” połączoną z warsztatami na glince.

Zabawa z gliną to wielka frajda, możesz ulepić własną Myszkę Miki. Praca na glince rozwija sprawność manualną. Pobudza wyobraźnię i daje możliwość wyrażenia emocji i zdolności artystycznych. Redukuje stres i poprawia koncentrację. Nawet największe wiercipięty potrafią się wyciszyć i zainteresować pracą na glince.

Oferta specjalna dla dzieci od 6 do 16 lat 🙂

Specjalna oferta promocyjna biletu ulgowego w cenie 25zł – 40%
już za jedyne 15 zł
Warsztaty ceramiczne na glince w cenie 65zł – 40%
już za jedyne 39 zł
Opiekunowie grup – wstęp wolny

Do zobaczenia w Muzeum!

Wałbrzyskie Zakłady Graficzne „Kalkomania” Wałbrzych, 1945 – 2014

Po zakończeniu II Wojny Światowej i przejęciu miasta Wałbrzych przez Rosjan fabryka Kalkomanii Emila Wunderlicha, jak wiele innych, została przejęta przez władze polskie w maju 1945 roku. Na początku działalności rozpoczęto produkcję wyrobów metalowych, które były bardzo potrzebne w mieście. Jednak po paru miesiącach powrócono do produkcji kalkomanii. Zakład otrzymał nazwy Państwowa Fabryka Farb i Chemik. Ceramicznych „Cerfarba” oraz Wałbrzyskie Zakłady Kalkomanii „Cerfarba”. W 1953 roku zmieniono nazwę na Wałbrzyskie Zakłady Graficzne „Kalkomania” Wałbrzych. Fabryki porcelany z Ćmielowa, Chodzieży, Wałbrzycha (Wałbrzych i Krzysztof), Jaworzyny Śląskiej, Tułowic, Bogucic, Katowic (Steatyt) i Jedliny Zdrój były zaopatrywane w kalkomanię z Wałbrzycha. Kalkomania była również eksportowana. Fabryka wyprodukowała w ciągu ponad stu lat setki tysięcy różnego rodzaju wzorów kalkomanii, które zdobiły porcelanę z całego świata. W 2014 roku zakład został zamknięty. 120 lat tradycji produkcji kalkomanii w Wałbrzychu zakończyło ceramiczną przygodę miasta. 

Wałbrzyskie Zakłady Graficzne „Kalkomania”, lata 70te XXw.

Metoda kalkomani znacznie obniżyła koszty produkcji porcelanowych wyrobów. W Muzeum Porcelany Śląskiej prezentujemy kalki z zamkniętej w tym roku, ostatniej fabryki porcelany na Dolnym Śląsku „Karolina” w Jaworzynie Śląskiej.

Emil Wunderlich & Company A.G. Altwasser Waldenburg – Fabryka Kalkomanii Emila Wunderlicha Stary Zdrój Wałbrzych

1896 – 1945  

W 1896 roku Emil Wunderlich ze wspólnikami otwiera jeden z największych zakładów na świecie produkujących kalkomanię ceramiczną. W 1898 roku w Starym Zdroju (niem. Altwasser) naprzeciwko dworca kolejowego Wałbrzych Miasto i fabryki porcelany Carla Tielscha wybudował nową siedzibę firmy, która istnieje do dziś, jednak produkcji kalkomanii zaprzestano w 2014 roku. Do końca XIX wieku dekoracje na porcelanie były wykonywane ręcznie lub metodą sitodruku. Dzięki technice kalkomanii wprowadzono na rynek tanią metodę zdobienia porcelany. Potentatem stał się zakład z Wałbrzycha Starego Zdroju, który zaopatrywał w kalkomanię większość fabryk i manufaktur produkujących porcelanę na świecie. Dzięki dużemu popytowi na produkty Wunderlicha, zakład produkował kalkomanię do 1945 roku. W maju fabrykę przejmują władze polskie. Niemieccy pracownicy pracowali w fabryce do roku 1948 roku, produkowali kalkomanię i uczyli polskich pracowników zawodu.

Wunderlich kalka

Irena i Roman Gatys